Artykuły

Co warto zwiedzić w Tczewie? Cz. 1

Miejscowość położona na Pomorzu Gdańskim, na lewym brzegu Wisły, około 33 kilometrów na południe od Gdańska.

Jest to jedno z  centralnych miast regionu etniczno-kulturowego jakim jest Kociewie, które obok Kaszub, jest drugim pod względem znaczenia tego rodzaju obszarem Pomorza Gdańskiego.

Choć stolicą Kociewia jest Starogard Gdański, to właśnie Tczew jest najludniejszym miastem regionu. Ta urokliwa miejscowość jest idealnym miejscem na spędzenie letniego weekendu i zapoznanie się z zabytkami i atrakcjami jednego z najstarszych miast nie tylko Pomorza, ale i całego kraju.

Od grodu Sambora do miasta mostów

Jest to jedno z najstarszych miast regionu, a także jeden z obszarów cennych pod względem archeologicznym, a świadczy o tym wiele znalezisk z okresu młodszej epoki kamiennej, także ślady rzymskiego cmentarzyska czy wczesnośredniowiecznego grodziska. Sama osada istniała w XII wieku, a prawa miejskie otrzymała w 1260 roku z rąk Sambora II – księcia lubiszewskiego, który ulokował Tczew na prawie lubeckim. Co ciekawe to właśnie tu powstanie Rady Miejskiej koło roku 1258 wyprzedza akt lokacyjny miasta, co sprawia, że tczewski urząd jest najstarszym na terenie dzisiejszej Polski, wykluczając z konkurencji Kraków, Wrocław czy Poznań.

Właśnie z okresu panowania Sambora pochodzi wiele zabytków, które do dziś możemy podziwiać w Tczewie. Przede wszystkim należy zapoznać się z urbanistycznym układem Starego Miasta, bardzo regularnym placem i prostokątną siecią ulic, po środku którego znajdował się tczewski ratusz, który po pożarze z 1916 nie został odbudowany. Dziś został po nim jedynie obrys z kostki brukowej. Stare Miasto zostało otoczone murami z dwunastoma basztami i trzema bramami wjazdowymi. Stało się to na początku XIV wieku z inicjatywy Krzyżaków, którzy zdobyli Tczew w 1308 roku. Część dawnych fortyfikacji miejskich można oglądać również dziś przy ul. Podmurnej.

Z 1289 roku pochodzi kościół św. Stanisława Kostki, który został ufundowany przez księcia pomorskiego Mestwina i przeznaczony dominikanom. Świątynia początkowo pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny, wzniesiona w stylu gotyckim jest dobrze zachowana i posiada wiele wyjątkowych cech jak np. ośmioboczną wieże czy wspaniałe witraże oraz dobrze zachowane mury. Tuz obok dawnego kościoła dominikanów znajduje się budynek klasztorny z I połowy XIV wieku. Mimo wielu przebudów, budynek ma zachowane oryginale gotyckie piwnice oraz część ścian.

Drugą ważną świątynią Tczewa jest monumentalny kościół p.w. Św. Krzyża, który został wzniesiony w połowie XIII wieku z nadania księcia Sambora. Najstarszą częścią gotyckiej budowli jest dolna partia wieży, natomiast prezbiterium, nawa główna oraz boczne wraz z kruchtą pochodzą z końca XIII wieku. Wystrój świątyni pochodzi z epoki baroku.

Przez kolejne stulecia Tczew był niszczony i odbudowywany, a po I rozbiorze Polski znalazł się pod panowaniem pruskim. Nowe tchnienie przyniósł wiek XIX, kiedy Tczew zaczął rozwijać się jako znaczący ośrodek przemysłowy i węzeł kolejowy. W 1806 roku wzniesiono wspaniały drewniany wiatrak typu holenderskiego, ośmioboczny na ceglanej podmurówce. Posiada on obrotową głowicę i rzadko spotykane pięcioramienne skrzydło. W latach 60. XX wieku został on wpisany na listę zabytków miasta.

Z końca XIX wieku i początku XX pochodzi także kilka zabytków techniki jak np. budynek dawnego browaru z 1890 roku. Posiada on zachowany pierwotny układ wnętrz i należy do nielicznych zabytkowych obiektów przemysłowych w regionie. Do podobnych obiektów należy monumentalna kamienica czynszowa z 1912 roku przy ulicy Wojska Polskiego 27 czy willa w stylu eklektycznym z 1911 roku, prezentująca wystrój secesyjny i neobarokowy. Znajduje się ona przy ulicy Obrońców Westerplatte 10 i została wybudowana dla bogatego kupca zbożowego, jednocześnie stanowiąc przykład budownictwa wznoszonego dla elit finansowych miasta.

Wiek XIX jest końcem epoki dawnego Tczewa, czego symbolem było rozebranie dawnych murów miejskich z basztami i bramami wjazdowymi, fortyfikacje z czasów szwedzkich i napoleońskich, a także zniszczony już średniowieczny zamek tczewski. Jest to zarazem początek nowoczesnego miasta, którego obiekty możemy podziwiać do dziś.

oprac. Joanna Terka, fot. wikimedia commons