Artykuły

Pomysł na weekend: Lipnica Murowana

Added: 2013-03-28

Między Bochnią a Limanową znajduje się miejscowość malowniczo położona w widłach rzeki Uszwicy i Potoku Górzańskiego, w otoczeniu wzniesień Beskidu Wyspowego i Pogórza Wiśnickiego.

Pośród wspaniałej przyrody chronionej przez Lipnicko-Wiśnicki Park Krajobrazowy każdy znajdzie coś dla siebie. Lipnica Murowana słynie przede wszystkim ze wspaniałej architektury drewnianej oraz słynnego konkursu na najwyższą palmę wielkanocną.

Murowana wieś

Miejscowość otrzymała prawa miejskie już w XIV wieku (utrata w 1934 r.) od króla Władysława Łokietka i szybko stała się typową osadą targową, dzięki swojemu położeniu na szlaku handlowym z Węgier do Krakowa. Dziś możemy podziwiać owalny układ urbanistyczny wsi z centralnie położonym, kwadratowym rynkiem.

Plac otoczony jest w większości przez drewniane, podcieniowe, parterowe domy, zwrócone szczytami ku rynkowi. Środek rynku wyznacza posąg św. Szymona z Lipnicy – urodzonego w tym mieście kapłana zakonu oo. Bernardynów, któremu przypisano wiele uzdrowień i łask.
W sąsiedztwie rynku znajdują się dwie lipnickie świątynie – gotycki kościół św. Andrzeja Apostoła z XIV wieku, którego najcenniejszym zabytkiem jest figura Madonny Lipnickiej oraz kamienna chrzcielnica, drugim obiektem jest barokowy kościół św. Szymona z Lipnicy wzniesiony w miejscu dawnego domu tego świętego. Obok świątyni znajduje się XVI-wieczna studnia, której woda podobno posiada moc uzdrawiania.

Lipnickie tradycje wielkanocne

Każdego roku w Niedzielę Palmową lipnicki rynek staje się areną konkursu na najwyższą i najpiękniejszą palmę wielkanocną. Prezentacja rękodzieła odbywa się od 1958 roku, choć tradycje wykonywania palm wielkanocnych są mają w tym regionie zdecydowanie dłuższą historię, bowiem wierzono, że poświęcona palemka chroni od nieurodzaju i chorób.

Lipnickie palmy osiągają nawet do 30 m wysokości, a do ich wykonania zasiadają całe rodziny. Rdzeń wykonuje się z drzewa jodłowego i pędów wikliny, natomiast dekoruje się kwiatami, wstążkami i baziami. Palmy zdobią rynek w Lipnicy przez wiele tygodni.

Lipnica drewniana

W sąsiedztwie Lipnicy Murowanej znajduje się wieś Lipnica Dolna, która znajduje się na małopolskim Szlaku Architektury Drewnianej za sprawą jej najcenniejszego zabytku jakim jest kościół św. Leonarda. Gotycka świątynia stoi w miejscu dawnej pogańskiej gontyny, która według podań znajdowała się w tym miejscu już w 1141 roku. Obecna drewniana, gotycka świątynia pochodzi z XV wieku i należy do najstarszych i najlepiej zachowanych obiektów tego typu w Polsce.

Budowla posiada konstrukcję zrębową, nawa jest kwadratowa, natomiast dach jednokalenicowy, kryty gontem zwieńczony jest sygnaturką. Typowe dla tego rodzaju świątyń jest również ich orientowanie, tzn. zwrócenie części prezbiterialnej na wschód skąd ma nadejść Jezus Chrystus, również okna w takich obiektach osadzone są jedynie po stronie południowej.

Kościół otoczony jest sobotami – parterowymi podcieniami, które stanowiły niegdyś schronienie dla przybywających tu pielgrzymów. Wnętrze kryje w sobie polichromie z XV i XVI wieku. Malowidła z różnych okresów przedstawiają Ukrzyżowanie, Ostatnia Wieczerzę, Sąd Ostateczny oraz Maryję ze św. Szymonem z Lipnicy. Na belce tęczowej znajduje się grupa Pasji, w której skład wchodzą krucyfiks, postać św. Jana oraz Matki Boskiej. Do 1992 roku we wnętrzu znajdowały się trzy oryginalne średniowieczne tryptyki, które zostały skradzione. Po ich szczęśliwym odnalezieniu oryginały umieszczono w Muzeum Diecezjalnym w Tarnowie, natomiast w kościele św. Leonarda zobaczymy ich kopie. Ciekawym zabytkiem jest również barokowa ambona z wizerunkami ewangelistów pochodząca z XVIII wieku.

Kościół św. Leonarda został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO i wraz z innymi drewnianymi kościołami Małopolski i Podkarpacia tworzy unikatowy szlak architektury drewnianej.

oprac. Joanna Terka, fot. wikimedia commons