Hel

Hel

Niewiele jest w Europie tak pięknie położonych miejsc jak Hel. Najbardziej morskie miasto Polski - usytuowane na cyplu Półwyspu Helskiego i z trzech stron otoczone wodami Bałtyku - każdego roku przyciąga tysiące turystów swoimi walorami rekreacyjno - wypoczynkowymi. Hel usytuowany jest na krańcu Mierzei Helskiej, najdłuższego polskiego półwyspu, wąskiego 34-metrowego pasma lądu, którego szerokość wynosi od 200m do 3 km, który powstał z kilku wysepek w wyniku działalności morza. W dwudziestoleciu międzywojennym letnicy odkryli uroki mierzei i moda na nią trwa nieprzerwanie do dziś. Dawne małe osady rybackie: Chałupy, Kuźnica, Jastarnia, Jurata zapełniają się latem tłumami turystów, prącym ku przepięknym plażom. Hel jest najstarszym miastem w powiecie puckim, bowiem już ok. 1260 r. uzyskał prawa miejskie nadane przez księcia gdańskiego Świętopełka. W XV w. miasto znalazło się w jurysdykcji hanzeatyckiego Gdańska, z którym przez długie wieki wiązały go stosunki handlowe. Na przełomie wieku XIX i XX uzyskał status kąpieliska bałtyckiego, co sprawiło, że obok znaczenia gospodarczego dostrzeżono w nim również walory turystyczne. W 1920 r. Hel znalazł się w granicach Rzeczpospolitej i od tej pory w tym właśnie miejscu zaczyna się Polska. Bardzo szybko Hel stał się popularnym kurortem wypoczynkowym. Unikalne walory klimatyczne, przyrodnicze i krajobrazowe przyciągały letników z całej Polski, szukających wypoczynku i rekreacji.

Wyjątkowe położenie w centralnym rejonie Zatoki Gdańskiej uczyniło z Helu również idealny ośrodek badawczy. W 1923 r. z inicjatywy Uniwersytetu Poznańskiego powstało Morskie Laboratorium Rybackie, pierwsza polska naukowa placówka badań biologii morza. Dała ona początek dzisiejszej Stacji Morskiej Instytutu Oceanografii Uniwersytetu Gdańskiego, słynącej z jedynego w naszym kraju fokarium. Przy bulwarze działa schronisko dla fok należące do stacji morskiej uniwersytetu. Składa się z basenów zamieszkanych przez foki szare. Zadaniem stacji jest umożliwienie rozrodu bałtyckim fokom, którym w naturze grozi wyginięcie.

W okresie międzywojennym Hel został wybrany na bazę morską floty wojennej, z rozbudowanym systemem stanowisk obrony artyleryjskiej. Podczas działań wojennych we wrześniu 1939 r. Garnizon Hel, dowodzony przez komandora Włodzimierza Steyera, najdłużej w Polsce odpierał ataki z lądu, morza i powietrza, pomimo znacznej przewagi sił wroga. Za bohaterską obronę odznaczony został Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militarii. Po wojnie Hel przez 40 lat był zamkniętym rejonem wojskowym. Do dziś zachowały się: gotycki kościół z XIV w adaptowany na Muzeum Rybołówstwa, domy rybaków, dawna karczma z XIII w o konstrukcji ryglowej oraz pozostałości fortyfikacji sprzed II wojny światowej. W nastrojowym ceglanym wnętrzu muzeum zgromadzono dawny sprzęt rybacki, sprzęt marynistyczny inne eksponaty. Warto zwrócić uwagę na merki, czyli znaki, jakimi niepiśmienni rybacy oznaczali łodzie i sieci. Symbole nie powtarzały się a każda wspólnota rybacka miała własny. Z drewnianej kościelnej wieży, dobudowanej już po wojnie, roztacza się piękny widok na miasto, plażę i morze.

Od strony morza ciągnie sie ładna promenada, która prowadzi od portu wojennego do portu rybackiego długim betonowym falochronem. Z portu wypływają statki wycieczkowe na półgodzinne rejsy po morzu i całodniowe wycieczki do Gdańska. Na plażę nad otwartym morzem prowadzi ul. Leśna. Biegnie przez sosnowy las mijając schron bojowy. Plaża należy do najbardziej malowniczych nad Bałtykiem: widok jaśniuteńkiego piasku otwartego morza jest doprawdy przepiękny. Ulica Wiejska należy do najbardziej malowniczych zakątków Helu. Panuje tutaj niezapomniana atmosfera dzięki ryglowym domkom rybackim z końca XVIII i połowy XIX wieku. Ograniczona przestrzeń na której stawiano budynki zmusiła mieszkańców Helu do wprowadzenia ścisłych zasad budowy domów. Reprezentacyjnym frontem skierowane ku ulicy każdy z domków pośrodku wąskiej ściany szczytowej posiada drzwi. Pomiędzy budynkami zachowano wąskie przejścia, które miały zapobiegać przenoszeniu się ognia w razie pożaru. Charakterystycznym miejscem na mapie Helu jest kościół poewangelicki pod wezwaniem Św. Piotra i Pawła, najstarszy, pochodzący z XV wieku budynek miasta, będący w latach 1525- 1945 świątynią lokalnej Gminy Ewangelickiej. Obecnie mieści się tu Siedziba Muzeum Rybołówstwa-Oddziału Centralnego Muzeum Morskiego w Gdańsku. Entuzjaści militariów mogą odbyć spacer po zachowanych fortyfikacjach i obiektach z czasów II wojny światowej.

źródło: Wydawnictwo Bezdroża